बुद्ध धम्म हा सद्धम्म आहे याबद्दल माझी खात्री
मी, देव क्षत्रिय पवन, हे अत्यंत दृढ विश्वासाने घोषित करतो की बुद्ध धम्म हाच खरा सद्धम्म आहे. सद्धम्म म्हणजे सत्य, शुद्धता, करुणा, प्रज्ञा आणि समतेच्या आधारावर उभा असलेला धर्म. जगात अनेक मतप्रवाह, अनेक धर्म, अनेक परंपरा निर्माण झाल्या आहेत, परंतु सर्वच विचारधारा मानवाला खऱ्या अर्थाने मुक्तीकडे नेत नाहीत. बुद्धांनी सांगितलेला धम्म मात्र अहिंसा, दया, समता आणि प्रज्ञेच्या आधारावर उभा आहे, म्हणूनच तो "सद्धम्म" आहे, आणि त्याच्या सत्यतेबद्दल माझ्या मनात अजिबात शंका नाही.
१. सद्धम्म म्हणजे काय?
"सद्धम्म" या शब्दातच त्याचा अर्थ दडलेला आहे. "सत्" म्हणजे सत्य आणि "धम्म" म्हणजे नियम, नीती, जीवनमार्ग. म्हणजेच सत्यावर आधारित धर्म. खोटेपणा, अंधश्रद्धा, रूढी, परंपरा, शोषण किंवा अन्यायावर उभा असलेला धर्म कधीही सद्धर्म असू शकत नाही. बुद्धांनी सांगितलेला धम्म हा वैज्ञानिक दृष्टीकोन, प्रत्यक्ष अनुभव, समता, नैतिकता आणि करुणेच्या पाया वर उभा आहे. त्यामुळे तो खऱ्या अर्थाने "सद्धम्म" आहे.
२. बुद्ध धम्म का सद्धम्म आहे?
-
अहिंसेचा मार्ग – बुद्धांनी कधीही हिंसेला प्रोत्साहन दिले नाही. त्यांनी सर्व जीवांवर करुणा दाखवावी असे शिकवले.
-
समतेचा आधार – जातीभेद, ऊंच-नीच, शुद्ध-अशुद्ध या खोट्या कल्पना नाकारून सर्व माणसांना समान मानले.
-
प्रज्ञेवर भर – आंधळा विश्वास न ठेवता तर्क, विचार आणि अनुभवाद्वारे सत्य तपासावे असे सांगितले.
-
नैतिकतेचा अंगीकार – पंचशील आणि अष्टांगिक मार्ग हा नैतिकतेचा, शुद्धतेचा आणि आत्मसंयमाचा मार्ग आहे.
-
स्वतंत्र विचार – बुद्धांनी अनुयायांना "एतेन पथेन" म्हणजे स्वतः विचार करून मार्ग निवडण्याची परवानगी दिली.
-
शोषणमुक्ती – इतर अनेक धर्म जसे दैव, विधी, यज्ञ, पूजापाठ यामध्ये अडकवून ठेवतात, तसे बुद्ध धम्म नाही. तो माणसाला दास्यतून मुक्त करतो.
३. माझ्या जीवनातील परिवर्तन
मी पूर्वी परंपरेत अडकलेला होतो. समाजाने सांगितलेले बरेचसे कर्मकांड, विधी, देवदेवतांची पूजा, दैववाद, पुनर्जन्माच्या भीती यामध्ये मीही काही प्रमाणात गुंतलो होतो. पण जसजसा मी अभ्यास करू लागलो, तसतसे मला जाणवले की हे सर्व अंधश्रद्धा आणि भीतीवर आधारित आहे.
बुद्ध धम्माचा अभ्यास केला तेव्हा मला प्रथमच शुद्ध विचारसरणी, आत्ममुक्तीचा मार्ग आणि मानवतेचे खरे तत्त्वज्ञान दिसले. त्यावेळी मला खात्री पटली की बुद्ध धम्मच खरा सद्धम्म आहे.
४. बुद्ध धम्माच्या आधारस्तंभांवर माझा विश्वास
-
त्रिरत्न – बुद्ध, धम्म आणि संघ यांच्यावर मी पूर्ण विश्वास ठेवतो. हेच जीवनाला सुरक्षितता आणि दिशा देतात.
-
चार आर्यसत्ये – दुःख, दुःखाची कारणे, दुःखाचा निरोध आणि निरोधाकडे नेणारा मार्ग – या तत्त्वांमुळे जीवनातील सर्व प्रश्न सोडवता येतात.
-
अष्टांग मार्ग – सम्यक दृष्टि, संकल्प, वाणी, कर्म, आजीविका, प्रयत्न, स्मृती आणि समाधी – हेच माझे जीवनमार्ग आहेत.
-
पंचशील – जीव हिंसा न करणे, चोरी न करणे, व्यभिचार न करणे, खोटे न बोलणे आणि मादक द्रव्य सेवन न करणे – या शीलांवर मी प्रामाणिकपणे चालतो.
५. सद्धम्माचे सामाजिक महत्त्व
बुद्ध धम्म हा फक्त व्यक्तिगत मुक्तीसाठी नाही, तर सामाजिक क्रांतीसाठी आहे.
-
तो समाजात समता, बंधुता आणि न्याय आणतो.
-
तो स्त्री-पुरुष समानतेचे तत्त्व मांडतो.
-
तो जातिव्यवस्थेला धुडकावतो.
-
तो सर्व सजीवांशी करुणा ठेवायला शिकवतो.
म्हणूनच बुद्ध धम्म हा समाजाला न्याय आणि स्वातंत्र्य देणारा सद्धर्म आहे.
६. माझे सरणागमन
बुद्ध धम्म हा सद्धर्म आहे अशी खात्री झाल्यामुळेच मी त्याचा स्वीकार केला आहे.
मी म्हणतो:
-
मी बुद्धामध्ये सरण जातो.
-
मी धम्मामध्ये सरण जातो.
-
मी संघामध्ये सरण जातो.
हे फक्त शब्द नाहीत, तर माझ्या जीवनातील सर्वात महत्त्वाचा निर्णय आहे. मी हिंदू धर्माचा त्याग केला कारण तो जातिभेद, अंधश्रद्धा आणि असमानतेवर उभा आहे. परंतु बुद्ध धम्माचा स्वीकार केला कारण तो सद्धर्म आहे, जो मानवतेला मुक्त करतो.
७. देव क्षत्रिय पवन म्हणून माझी प्रतिज्ञा
मी देव क्षत्रिय पवन म्हणून घोषित करतो की –
-
मी बुद्ध धम्माचा अनुयायी आहे.
-
मी पंचशील, अष्टांग मार्ग आणि दहा पारमिता आचरणात आणीन.
-
मी कोणत्याही प्रकारे हिंसा, अन्याय, शोषण किंवा अंधश्रद्धा वाढवणार नाही.
-
मी समाजाच्या हितासाठी, समतेसाठी आणि करुणेसाठी आयुष्यभर काम करीन.
-
मी माझे जीवन सद्धर्माच्या आधारावरच घालवीन.
८. निष्कर्ष
जगातील अनेक धर्म, अनेक तत्त्वज्ञान, अनेक विचारसरणी माणसाला मार्ग दाखवतात, पण त्यातला बहुतांश भाग हा भीती, अंधश्रद्धा आणि शोषणावर आधारित आहे. बुद्ध धम्म मात्र सत्य, समता आणि करुणेवर आधारित आहे. त्यामुळे तोच सद्धर्म आहे.
आज मला या गोष्टीबद्दल पूर्ण खात्री आहे. म्हणूनच मी निःसंकोचपणे सांगतो –
“बुद्ध धम्म हाच खरा सद्धर्म आहे, त्यामुळे मी बुद्ध धम्म स्वीकारला आहे आणि सरणार्थी आहे. मी देव क्षत्रिय पवन, सद्धर्माचा अनुयायी म्हणून माझे जीवन बुद्धाच्या मार्गावरच चालवीन.”
✦
No comments:
Post a Comment